Novas

• O Grupo Operativo LINOMAR busca reducir o uso de fertilizantes nitroxenados convencionais entre un 30 % e un 50 %.
• O proxecto emprega microalgas do Mar Menor e da Albufera para formular novos produtos para cultivos hortícolas e cítricos.

A agricultura mediterránea enfróntase ao reto de manter altos niveis de produtividade e, ao mesmo tempo, reducir o seu impacto ambiental. Entre os principais desafíos está o uso de fertilizantes nitroxenados , esenciais para o desenvolvemento de numerosos cultivos, pero cuxo uso intensivo pode levar á acumulación de nitratos en acuíferos, lagos e outros ecosistemas acuáticos. Mellorar a eficiencia do uso de nutrientes e avanzar cara a sistemas agrícolas máis sostibles é un dos obxectivos da Política Agrícola Común (PAC) .

Por iso se creou o Grupo Operativo (GO) LINOMAR , unha iniciativa que pretende converter este problema ambiental nunha oportunidade para o sector agrícola. O proxecto traballa no desenvolvemento de bioestimulantes obtidos a partir de microalgas autóctonas do Mar Menor (Murcia) e da Albufera (Valencia) para reducir a dependencia dos fertilizantes nitroxenados convencionais en cultivos hortícolas e cítricos e contribuír a unha agricultura máis sostible.

Obxectivos de GO LINOMAR para reducir o uso de fertilizantes nitroxenados

O obxectivo principal de GO LINOMAR é desenvolver novos produtos bioestimulantes a partir de extractos de microalgas capaces de reducir a aplicación de fertilizantes nitroxenados en cultivos hortícolas e cítricos. Ademais, o proxecto ten como obxectivo mellorar a calidade ambiental das zonas naturais afectadas pola acumulación de nitratos.

Como explica Pedro Sánchez, membro da Federación de Cooperativas Agrarias de Murcia (FECOAM) e coordinador do GO, «a idea principal foi transformar un problema ambiental nunha oportunidade, utilizando estas microalgas para producir solucións innovadoras que nos permitan reducir o uso de fertilizantes químicos na agricultura e mellorar a sustentabilidade dos cultivos».

Para conseguilo, definíronse os seguintes obxectivos específicos:

• Identificar e illar especies de microalgas coa capacidade de eliminar os nitratos presentes na auga.

• Analizar as características físico-químicas da biomasa obtida para seleccionar especies con maior potencial de transformación.

• Producir biomasa de algas a grande escala empregando sistemas de cultivo específicos.

• Desenvolver e formular bioestimulantes para cultivos hortícolas e cítricos.

• Validar agronomicamente os produtos obtidos en condicións reais de cultivo .

• Incorporar ferramentas tecnolóxicas para o seguimento e a monitorización dos ensaios.

Como as algas do Mar Menor e da Albufera se transforman en bioestimulantes

A iniciativa baséase no aproveitamento de microalgas capaces de absorber nitratos presentes en masas de auga afectadas pola actividade agrícola, como o Mar Menor e a Albufera. A través destas microalgas desenvólvense bioestimulantes innovadores, contribuíndo simultaneamente á recuperación ambiental dos ecosistemas afectados polo exceso de nutrientes. Para iso, o proxecto leva a cabo tarefas como:

• Mostraxe e análise de auga en diferentes puntos do Mar Menor e da Albufera.

• A selección das especies mellor adaptadas e con maior capacidade de crecemento.

• Estudo da composición química das microalgas seleccionadas.

• Aumentar a produción mediante sistemas de "canles", canles ou estanques de cultivo pouco profundos que permitan a produción controlada a grande escala de microalgas.

A medida que avanzaba a investigación, o equipo descubriu que as microalgas non só podían empregarse como materia prima para a produción de bioestimulantes, senón tamén como ferramentas de biorremediación, é dicir, organismos capaces de capturar os nutrientes presentes nas augas contaminadas e contribuír á súa recuperación.

As análises realizadas permitiron identificar unha ampla variedade de compostos bioactivos con potencial aplicación agrícola, o que abriu novas posibilidades para o desenvolvemento de produtos máis eficientes .

Resultados dos bioestimulantes para mellorar a eficiencia dos cultivos

O proxecto GO LINOMAR atópase actualmente na súa fase final e xa deu resultados prometedores. Estes inclúen o illamento e cultivo de diferentes especies de microalgas das lagoas do Mar Menor e da Albufera, así como a caracterización da súa composición bioquímica e a identificación daquelas con maior potencial para a produción de bioestimulantes.

Ademais, desenvolvéronse varios extractos experimentais e realizáronse ensaios agronómicos para avaliar a súa capacidade para mellorar o crecemento dos cultivos e a eficiencia no uso de nutrientes.

Actualmente, o equipo está a traballar na selección das formulacións máis eficaces para a validación agronómica a maior escala. O obxectivo final é obter novos bioestimulantes co potencial de ser transferidos ao sector agrícola, permitindo unha redución no uso de fertilizantes minerais e progresando cara a sistemas de produción máis sostibles.

Participantes e financiamento do FEADER do proxecto LINOMAR

O GO LINOMAR está coordinado pola FECOAM e reúne entidades dos ámbitos agrícola, científico e tecnolóxico:

• Cooperativa de Agricultores e Gandeiros do Campo de Cartagena (COAGACART)

• Universidade de Murcia (UMU)

• Centro de Edafoloxía e Bioloxía Aplicada do Segura (CEBAS, CSIC)

• Asociación Nacional de Exportadores de Froitas e Hortalizas (Anecoop)

• Agricultura Natural Atlántica

• Grupo de reflexión InnoTech

Segundo Pedro Sánchez, «a colaboración entre todos os socios foi excelente e facilitou tanto o desenvolvemento experimental como a transferencia de coñecemento aos agricultores». Engadiu que «este tipo de proxecto demostra que a cooperación entre a ciencia, as empresas e o sector agrícola é unha ferramenta moi eficaz para xerar innovación aplicada e ofrecer solucións reais aos retos ambientais e agrícolas actuais».

A iniciativa conta cun orzamento de 595.173,56 €, ten un alcance suprarrexional e executarase entre 2024 e 2026 na Rexión de Murcia e na Comunidade Valenciana. O proxecto está financiado a través do Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural (Feader) no marco do Plan Estratéxico da PAC 2023-2027.

O Grupo Operativo LINOMAR forma parte das iniciativas de innovación promovidas no marco da PAC para fomentar unha agricultura máis competitiva e sostible. Mediante a colaboración entre agricultores, cooperativas, centros de investigación e empresas, estes proxectos facilitan a transferencia de coñecemento e o desenvolvemento de solucións innovadoras para abordar os desafíos ambientais e produtivos do sector agrícola.